1)  บุคคลคุณภาพแห่งปี 2026 ด้านวิทยาศาสตร์

ศาสตราจารย์ ดร.สุภา หารหนองบัว (อายุ 62 ปี)

 นายกสมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

  1. หน้าที่ความรับผิดชอบในปัจจุบัน

 1.      นายกสมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์

 2.      ภาคีสมาชิก ประเภทวิชาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ สาขาเคมี สำนักวิทยาศาสตร์ ราชบัณฑิตยสภา

 3.      รองนายกสภาสมาคมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (สสวทท.)

 4.      กรรมการสภาวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ประเภทผู้ทรงคุณวุฒิ และประธานอนุกรรมการวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สาขาควบคุมและการจัดการสารเคมีอันตราย

 5.      กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิวิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้า

 6.      ด้านการสอน พัฒนาบัณฑิตศึกษาและวิจัยด้านเคมีเชิงฟิสิกส์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

2. ประวัติการศึกษา

 ·     พ.ศ. 2528 ปริญญาตรี คณะวิทยาศาสตร์ (เคมี) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 ·     พ.ศ. 2531 ปริญญาโท คณะวิทยาศาสตร์ (เคมีเชิงฟิสิกส์) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 ·     พ.ศ. 2534 ปริญญาเอก Dr.rer.nat, Chemistry, University of Innsbruck/AUSTRIA

3. ประวัติการทำงาน

 ·     อดีตรองหัวหน้าภาควิชาเคมี หัวหน้าภาควิชาเคมี และ คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ประสบการณ์พิเศษ

 ·       ม.ค. 2569-ปัจจุบัน นายกสมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์

 ·       ม.ค. 2569-ปัจจุบัน กรรมการสภาสมาคมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (สสวทท.)

 ·       ม.ค. 2569-ปัจจุบัน กรรมการองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.)

 ·       ธ.ค. 2568-2571 กรรมการมูลนิธิส่งเสริมโอลิมปิกวิชาการและพัฒนามาตรฐานวิทยาศาสตร์ศีกษา (สอวน.)

 ·       มิ.ย. 2568-ก.ค. 2570 President of the Federation of Asian Chemical Societies (FACS)

 ·       ก.พ. 2565-ปัจจุบัน ภาคีสมาชิก สาขาวิชาเคมี ประเภทวิชาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ สำนักวิทยาศาสตร์ ราชบัณฑิตยสภา

 ·       พ.ศ. 2563-ปัจจุบัน กรรมการสภาวิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้า ประเภทผู้ทรงคุณวุฒิ

 ·       พ.ศ. 2561-ปัจจุบัน กรรมการประจำคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี

 ·       23 ส.ค. 2564-ปัจจุบัน กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ในคณะกรรมการสภาวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี  และ ประธานคณะอนุกรรมการวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีควบคุม สาขาการผลิต การควบคุมและการจัดการสารเคมีอันตราย

 ·       มค. 2562-ปัจจุบัน อนุกรรมการฝ่ายผลิตและเผยแพร่ มูลนิธิสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน ฯ

 ·       มค. 2565-ปัจจุบัน ที่ปรึกษา คณะกรรมการบริหารสมาคมเคมีแห่งประเทศไทย

 ·       มค. 2566-ปัจจุบัน กรรมการบริหารบัณฑิตยสภาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย

 ·       ธ.ค. 2563-2564 กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ในคณะกรรมการสถาบันวิจัยแสงซินโครตอน

 ·       พ.ศ. 2560-2561 ประธานสภาคณบดีคณะวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย

 ประสบการณ์ที่เกี่ยวข้อง

 ·       ASEAN Task Force Key Opinion Leader in High-Performance Computing

 ·       นายกสมาคมเคมีแห่งประเทศไทยฯ, นายกสมาคมวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมเชิงคำนวณ 

 ·       เมธีวิจัยอาวุโส สกว. (ปี พ.ศ. 2550 และ 2553)

 ·       Head Coach ของโครงการ Multi Mentoring System กลุ่ม 2 สกสว.

 ·       ประธานสภาคณบดีคณะวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย (สควทท.)

 ·       Board Member of the Asia-Pacific Association of Theoretical and Computational Chemistry (APATCC), IUPAC Associate Member of the Committee on Publications and Cheminformatics Data Standards (CPCDS), IUPAC National Representative in the Physical and Biomolecular Chemistry Division

 ·       สมาชิกสามัญของบัณฑิตสภาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย

4. นโยบายและอุดมการณ์ในการทำงาน

 ·    อุดมการณ์ในการทำงานที่ยึดถือมาตลอด คือ “ความรู้คู่คุณธรรม”

 ·    นโยบายที่ใช้ในการปฏิบัติงาน คือ สร้างชุมชนวิทยาศาสตร์ที่เข้มแข็ง เชื่อมโยงทุกภาคส่วน ใช้ความรู้และนวัตกรรมเพื่อสร้างประโยชน์แก่สังคม และเตรียมประเทศไทยให้พร้อมสำหรับอนาคต

5. ความสำเร็จในชีวิตการทำงาน

·      ตลอดชีวิตการทำงาน ข้าพเจ้าให้ความสำคัญกับการสร้างองค์ความรู้ การสร้างคน การพัฒนาองค์กร และการสร้างเครือข่ายทางวิทยาศาสตร์ควบคู่กันไป ในด้านวิชาการข้าพเจ้ามุ่งมั่นสร้างผลงานวิจัยและองค์ความรู้ด้านเคมี โดยเฉพาะเคมีเชิงคำนวณและการออกแบบยา พร้อมทั้งสร้างและพัฒนานักวิจัยรุ่นใหม่ให้มีความรู้ ความคิดสร้างสรรค์ และสามารถแข่งขันในระดับนานาชาติ ในด้านการบริหารข้าพเจ้าได้นำประสบการณ์จากการบริหารมหาวิทยาลัยและองค์กรวิชาชีพมาใช้ในการสร้างทีม สร้างความร่วมมือ และพัฒนาองค์กรให้ปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง รวมทั้งเชื่อมโยงเครือข่ายวิทยาศาสตร์ทั้งในประเทศและนานาชาติ สิ่งที่ภาคภูมิใจที่สุดคือ การได้สร้างคนและสร้างโอกาสให้คนรุ่นใหม่ เพราะข้าพเจ้าเชื่อว่าความสำเร็จของคนรุ่นหนึ่งไม่ได้อยู่ที่ตำแหน่งหรือรางวัล แต่อยู่ที่การได้สร้างรากฐานและส่งต่อโอกาสให้คนรุ่นต่อไปสามารถก้าวไปได้ไกลกว่าเดิม  “ความสำเร็จที่แท้จริง คือการสร้างคน สร้างโอกาส และสร้างรากฐานที่ดี เพื่อให้คนรุ่นต่อไปสร้างอนาคตที่ดีกว่าเดิม”

6. ทรรศนะต่อวงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

 ·   เราควรรักษารากเหง้าและคุณค่าที่ดีของประเทศไทย พร้อมเปิดรับองค์ความรู้และเทคโนโลยีใหม่จากทั่วโลก เราจะพัฒนาคนรุ่นใหม่ให้มีความรู้ ความคิดสร้างสรรค์ คุณธรรม และความสามารถในการเรียนรู้ตลอดชีวิต และสร้างระบบนิเวศที่เปิดโอกาสให้คนทุกวัย ทุกสาขา และทุกภาคส่วน ได้ร่วมกันสร้างอนาคต เชื่อว่าอนาคตของวิทยาศาสตร์ไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ว่าเราจะใช้ความรู้ เทคโนโลยี และพลังของคน เพื่อสร้างประเทศไทยที่ดีขึ้นสำหรับคนรุ่นต่อไปได้อย่างไร

7. กิจการอันเป็นคุณประโยชน์เพื่อสังคม สาธารณกุศล

 ·     ศาสตราจารย์ ดร.สุภา หารหนองบัว ท่านได้เสียสละอุทิศตนในงานด้านวิจัยมากกว่า 30 ปี ท่านเป็นนักวิจัยสตรีผู้บุกเบิก ในการค้นคว้าและวิจัยเพื่อหาสารยับยั้งเชื้อเอดส์คนแรกๆของเมืองไทย เคยได้รับทุนวิจัย ลอรีอัล ประเทศไทย เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์ ซึ่งได้รับการสนับสนุนของสำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติ ว่าด้วยการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ซึ่งทุนดังกล่าวมุ่งที่จะประชาสัมพันธ์ความสามารถของสตรีที่เป็นกำลังสำคัญของความสำเร็จในงานวิจัยและวิวัฒนาการที่มีผลต่อคุณภาพชีวิตของมวลมนุษย์  ท่านยังมีผลงานทางวิชาการตีพิมพ์ในวารสารระดับนานาชาติกว่า 150 เรื่อง นอกเหนือจากงานนักวิทยาศาสตร์แล้ว ท่านยังเป็นนักบริหารการศึกษาผู้ทรงคุณวุฒิระดับสูง ผู้สร้างคุณูปการอย่างโดดเด่นและยั่งยืนแก่วงการวิทยาศาสตร์และเคมีคอมพิวเตอร์ของประเทศไทย ปัจจุบันแม้จะเกษียณอายุราชการแล้ว แต่ท่านยังอุทิศตนทำงานสำคัญทั้งในหน่วยงานภาครัฐ องค์กรวิชาชีพ มูลนิธิ มหาวิทยาลัย ฯลฯ ท่านได้รับเกียรติยศสูงสุดทางวิชาการจากการได้รับแต่งตั้งเป็น ภาคีสมาชิก ประเภทวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ สาขาเคมี สำนักวิทยาศาสตร์ ราชบัณฑิตยสภา  

 ·     ในบทบาทการบริหารภาครัฐและองค์กรวิชาชีพระดับชาติ ท่านได้อุทิศตนขับเคลื่อนนโยบายและการพัฒนาบุคลากรทางวิทยาศาสตร์ในวงกว้าง โดยดำรงตำแหน่งสำคัญอันเป็นที่ยอมรับ อาทิ นายกสมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์, นายกสมาคมเคมีแห่งประเทศไทยฯ, และประธานสภาคณบดีคณะวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย ฯลฯ นอกจากนี้ยังทำหน้าที่เป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการสภาวิชาชีพวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และเป็นประธานคณะอนุกรรมการจัดส่งผู้แทนประเทศไทยไปแข่งขันเคมีโอลิมปิกระหว่างประเทศ (สสวท.) เพื่อวางรากฐานและยกระดับขีดความสามารถของเยาวชนไทยสู่เวทีสากล ฯลฯ

 ·     ในด้านสังคมและการพัฒนาการศึกษาทางด้านวิทยาศาสตร์ ศ.ดร.สุภา หารหนองบัว เป็นกำลังสำคัญในการผลักดัน "โครงการพัฒนาครูมัธยมด้วยการสอนเคมีแบบย่อส่วน" (Small-Scale Chemistry) ร่วมกับภาคีเครือข่ายและ สพฐ. เพื่อขยายโอกาสการเรียนรู้ภาคปฏิบัติอย่างปลอดภัยและทั่วถึงไปยังโรงเรียนมัธยมศึกษาทั่วประเทศและในภูมิภาคอาเซียน ส่งผลให้ท่านได้รับรางวัลเชิดชูเกียรติ "ผู้ทำคุณประโยชน์ให้แก่กระทรวงศึกษาธิการ" (เสมาคุณูปการ) ประจำปี 2566 ตลอดจนได้รับรางวัล นิสิตเก่าวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ ดีเด่น ประจำปี 2569 จากสมาคมนิสิตเก่าวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  

 ·     ด้วยผลงานวิจัยเชิงประจักษ์ และการอุทิศตนเพื่อส่วนรวมอย่างต่อเนื่อง ศ.ดร.สุภา หารหนองบัว จึงเป็นต้นแบบของนักวิจัยและผู้นำทางวิชาการที่เพียบพร้อมด้วยจริยธรรม สามารถผสานงานวิจัยชั้นสูงเข้ากับการพัฒนาครู เยาวชน และสังคม เพื่อขับเคลื่อนโครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ของประเทศไทยให้ก้าวหน้าอย่างยั่งยืน ศ.ดร. สุภา หารหนองบัว ท่านให้ความสำคัญกับความรู้ คู่คุณธรรม โดยการนำวิทยาศาสตร์และองค์ความรู้ไปสร้างประโยชน์แก่สังคม ทั้งการส่งเสริมการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์แก่เยาวชน การพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา การสร้างความตระหนักรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแก่ประชาชน ตลอดจนการสนับสนุนกิจกรรมของสมาคมและองค์กรวิชาชีพเพื่อประโยชน์สาธารณะ เพื่อสร้างโอกาสให้เยาวชนและคนรุ่นใหม่เข้าถึงความรู้ เครือข่าย และประสบการณ์ทางวิทยาศาสตร์ โดยเชื่อว่าการลงทุนกับคนรุ่นใหม่คือการลงทุนเพื่ออนาคตของประเทศ  และจะปลูกฝังคุณธรรมให้แก่เยาวชนในทุกโอกาส นอกจากนี้ ท่านยังเป็นผู้ยังสนับสนุนและส่งเสริมด้านพระพุทธศาสนาในกิจกรรมประจำปี ได้แก่ การเป็นเจ้าภาพในการทอดกฐิน และทอดผ้าป่าเพื่อการศึกษา รวมทั้งสนับสนุนกองทุนเพื่อพัฒนาการศึกษาให้แก่คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร์ และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รวมทั้งสนับสนุนทุนการศึกษาแก่นักเรียนชั้นประถมศึกษาในจังหวัดร้อยเอ็ดทุกปี เพราะท่านมีแนวคิดว่า “วิทยาศาสตร์จะมีคุณค่าอย่างแท้จริง เมื่อองค์ความรู้ถูกนำไปสร้างโอกาส ยกระดับคุณภาพชีวิต และสร้างประโยชน์ให้แก่สังคม”

8. ความภาคภูมิใจและรางวัลเกียรติยศที่ได้รับ

 8.1 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ได้รับ

 ·     พ.ศ. 2563 มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)

 ·     พ.ศ. 2556 มหาวชิรมงกุฏ (ม.ว.ม.)

 8.2 รางวัลเกียรติยศที่ได้รับ

 ·     พ.ศ. 2569 รางวัลนิสิตเก่าวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ ดีเด่น 2569 สมาคมนิสิตเก่าคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 ·     พ.ศ. 2568 CSEA Pioneer Award 2025 สมาคมวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมเชิงคำนวณ

 ·     พ.ศ. 2566 รางวัลเชิดชูเกียรติ ผู้ทำคุณประโยชน์ให้แก่กระทรวงศึกษาธิการ ประจำปี 2566 โดยเข้ารับประกาศเกียรติคุณบัตรและเข็มที่ระลึก"เสมาคุณูปการ" รัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ

 ·     พ.ศ. 2565 ภาคีสมาชิก สำนักวิทยาศาสตร์ ราชบัณฑิตยสภา ประเภทวิชาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ สาขาเคมี

 ·     พ.ศ. 2557 รางวัลเชิดชูเกียรติ ผู้มีผลงานวิจัยที่มีค่าการอ้างอิงรวมสูงสุด ด้าน Physical Science (Highest Citation award) งานวันครบรอบวันสถาปนาคณะวิทยาศาสตร์ ปีที่ 55 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

 ·     พ.ศ. 2553-2557 เมธีวิจัยอาวุโส สกว. ครั้งที่ 2 ปี 2553 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (รับพระราชทานโล่เกียรติยศจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อเดือนตุลาคม 2553)

 ·     พ.ศ. 2550-2553 เมธีวิจัยอาวุโส สกว. ครั้งที่ 1 ปี 2550 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (รับพระราชทานโล่เกียรติยศจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อเดือนตุลาคม 2551)

 ·     พ.ศ. 2547-2550 วุฒิเมธีวิจัย สกว. ปี 2550 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

 ·     พ.ศ. 2543-2546 ทุนพัฒนานักวิจัย สกว. ปี 2544 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

 ·     พ.ศ. 2557 รางวัลและเข็มทองคำ ผู้มีผลงานวิจัยที่มีค่าการอ้างอิงรวมสูงสุด (Highest Citation Award) งานวันครบรอบวันสถาปนาคณะวิทยาศาสตร์ ปีที่ 48 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

 ·     พ.ศ. 2553 โล่เกียรติคุณ นักวิจัยที่มีผลงานตีพิมพ์ในวารสารมาตรฐานสากลสูงสุด สาขาวิทยาศาสตร์ อันดับ 2 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

 ·     พ.ศ. 2551 โล่เกียรติคุณ นักวิจัยที่มีผลงานตีพิมพ์ในวารสารมาตรฐานสากลสูงสุด สาขาวิทยาศาสตร์กายภาพ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

 ·     พ.ศ. 2549 ทุนวิจัย ลอริอัล ประเทศไทย เพื่อสตรีในงานวิทยาศาสตร์ บริษัท ลอริอัล (ประเทศไทย) โดยการสนับสนุนของสำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ

 ·     พ.ศ. 2547 รางวัลข้าราชการพลเรือนดีเด่น ครุฑทองคำ สำนักนายกรัฐมนตรี

 ·     พ.ศ. 2546 รางวัล 2002 TWAS Prize for Young Scientist in Thailand สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติและ Third World Academy of Science 2546

 ·     พ.ศ. 2544 รางวัลสภาวิจัยแห่งชาติ รางวัลผลงานวิจัย ระดับชมเชย สาขาเคมีและเภสัช สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ

 ·     พ.ศ. 2541 ผลงานวิจัยดีเด่น ทุนอุดหนุนวิจัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

 ·     พ.ศ. 2540 รางวัลนักวิทยาศาสตร์รุ่นใหม่ มูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมป์

 ·     พ.ศ. 2540 บุคคลตัวอย่างด้านวิชาการ สภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

 ·     พ.ศ. 2538 รางวัลผลงานวิจัยดีเด่นสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

 ·     พ.ศ. 2533 รางวัลผลงานวิจัยดี เงินทุนรัชดาภิเษกสมโภช จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 ·     พ.ศ. 2531 รางวัลเรียงความทุนภูมิพล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เข้ารับพระราชทานรางวัลในงานพระราชพิธีพระราชทานปริญญาบัตร ประจำปี 2531)

 ·     พ.ศ. 2530 รางวัลเรียงความทุนภูมิพล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (เข้ารับพระราชทานรางวัลในงานพระราชพิธีพระราชทานปริญญาบัตร ประจำปี 2530)